Họ nói

áo dàiHôm trước mình cùng đoàn Việt Nam đến thăm một trường quốc tế ở Cebu. Bà Chủ tịch tiếp rất trọng thị. Lúc nói chuyện bà  bảo “Phụ nữ Việt Nam chúng mày thật dũng cảm!” Mình rung rinh sung sướng hỏi lý do. Bà đáp rất nghiêm túc “Tao thấy phụ nữ Việt mặc áo dài, đi giày cao gót, đèo con phi xe máy- xe đạp ầm ầm trên phố, mặt mũi rất chi là tươi tỉnh sung sướng, không thấy căng thẳng sợ hãi gì cả. Đường chúng mày thì đông như kiến. Phụ nữ Việt giỏi thật.” Tí phì cả cà phê vào mặt bác.

Lại nhớ có hôm nói chuyện với một bác giáo viên người Mỹ, trước học lịch sử và ngôn ngữ Việt. Từng làm lính giải mã điện đài trong chiến tranh Việt Nam. Bác nhận xét “Dân tộc Việt là dân tộc chiến binh, lịch sử chiến tranh liên tục nhiều ngàn năm của chúng mày tạo ra những “gien chiến binh” trong từng người Việt. Chúng mày thành ra thích chiến đấu. Lúc chiến tranh thì oánh nhau với giặc, thời bình thì quay ra tẩn nhau kịch liệt.” Mình ngẫm, bác ấy nói cũng có phần đúng.

Cách đây 4 năm, cô bạn học người Nhật sang thăm sài Gòn. Lúc về viết thư cho mình, có đoạn: “Người Việt  các bạn thật thân thiện, cười rất nhiều, chỉ có điều tớ thường không hiểu được là họ đang cười cái gì.…Chó mèo thường được thả rông, đặc biệt là ở nông thôn…..  đất nước của bạn, người được sống đời của người và chó được sống đời của chó. Nguyên văn: “humans live humans’ life and dogs live dogs’ life”. Mình chịu không hiểu câu cuối có ý khen, chê thế nào.

Thỉnh thoảng đọc những bài viết về người Việt Nam, thấy rất thú vị. Dưới đây là một số phần lược dịch mình nhặt nhạnh chỗ này chỗ kia:

–          “Người Việt rất thích bới móc, chê bai lãnh đạo của họ. Các bà vợ rất hay  nói xấu chồng với bạn gái, các ông chồng thì thích nói xấu vợ ở quán bia. Nhưng họ nói thì được, chứ thằng lạ nào nói xấu “người của họ” là ăn đòn ngay. (Lược dịch từ The dos and don’ts in Vietnam)

–          “Phụ nữ Việt đặc biệt có xu hướng mặc đồ trong suốt. Cứ nhìn các bà các cô mặc áo dài vào mùa hè thì biết. Áo dài của họ che hết, nhưng chả giấu được gì. Nguyên văn: “They cover everything, but hide nothing”. (Lược dịch từ A traveler’s guide to Vietnam)

–          “Có rất ít nhà vệ sinh công cộng ở khu trung tâm thành phố. Thi thoảng bạn có thể nhìn thấy những người đàn ông tè vào gốc cây hay tường ở một chỗ khuất nào đó. Nhưng tuyệt nhiên không thấy phụ nữ làm vậy. Tôi không hiểu phụ nữ họ xoay xở chuyện đó thế nào!” (trích từ phần rieview về Hà Nội của một du khách Úc trên trang web The New Hanoian).

Chỉ là vài ý nghĩ vụn vặt vào một buổi sáng đẹp trời rảnh việc.

Phạm Việt Hà

Tháng 2 năm 2013

Advertisements

Ông Són

Tôi thường bị ám ảnh rằng Thượng đế là một nàng chanh cốm đỏng đảnh chuyên tạo ra những con người, những số phận khác nhau.

Có lẽ ông Són được Thượng đế tạo ra khi nàng quyết định thử nghiệm món mới. Nàng lấy năm phần rưỡi Bá Kiến, hai phần Lão Hạc, một phần Chí Phèo, phần rưỡi giáo Thứ, một hạt trí tuệ, một gói mỉa mai, ba cục may mắn đổ vào nồi. Bỗng phởn, nàng cho thêm ba thìa tiêu bắc, bốn thìa ớt khô, hai muỗng mắm cáy, một chút đường, bốn con dao Gillette, hai cọng lông gấu đen, ba cốc rượu quốc lủi và một cái Ipad chính hãng. Tất tật được cho vào máy xay cho thật nhuyễn, được nàng trộn, nhồi, đập rồi nặn thành hình người bỏ vào lò nướng. Chẳng may, nàng lơ đễnh vặn lửa hơi quá, nên cái hình người bị bén nham nhở, cong cong, nhọ nhọ.

Lần đầu gặp ông Són, tôi giật mình nghĩ đến con cá nục choắt kho khô với nước hàng và chè xanh trong bếp ăn tập thể trường Cao đẳng Sư phạm Vinh. Miệng ông Són nhỏ, nhọn hoắt với đám râu dê rõ rậm, dày, dài và đen. Đôi mắt nhỏ hấp háy đánh đu ngang dọc phía dưới hai vệt lông mày sâu róm. Cái đầu nhỏ hình ngũ giác đầy mấu và rất ít tóc của ông chứa đủ các loại từ ngữ, hình ảnh và tiểu xảo đủ để khen, để chửi, để nâng lên hay quật xuống, để móc máy hay xóc óc tất tật mọi loại người. Dẫu chưa được nhìn, nhưng tôi đồ rằng lưỡi ông cũng sắc hởn như dao gọt cau, não ông có tới dăm cục sỏi và da ông dày như da gấu.

Mùa hè, ông Són diện áo phông đầu lâu điện giật, khăn hoa đỏ buộc túm, quần thùng, túi hộp bắt gà ngắn tũn, chòi ra hai chân cà khẳng như tăm cật. Mùa đông, ông mặc lùng thùng đủ thứ quần áo trong dài ngoài ngắn, cái nào cũng bân bẩn cu cũ, cái nào cũng to gấp rưỡi cỡ người ông. Thế mà gần đây thấy trên nhiều báo thời trang, thanh niên ta đua nhau ăn mặc theo mốt ấy. Có hẳn dăm bài báo nói về phong trào Layers và Rocker Fashion mới rộ trở lại bên Hàn Quốc đang văng vãi tung tóe quần áo sang tận Việt Nam. Mấy thằng cha nhà báo đúng là không nhìn thấy Thái Sơn ngay trước mặt, cứ ra quán Avatar mà xem, Layers với Rocker fashion được ông Són diễn cả nửa chục năm nay ở đó rồi. Mà cũng có thể, ông Són thò tay sang tận Nhật với Hàn trong những chuyến buôn xuyên lục địa của mình, ngoắc cổ và truyền cảm hứng cho mấy thằng cha thiết kế gia đang bí ý tưởng ở đó. Nhưng cũng có thể, nhà ông đang kỳ thiếu thốn, nên ông diện áo của con cho nó tiết kiệm. Hoặc giả ông thích ăn mặc thế cho bọn ma cô ngoài đường tưởng ông là anh chất nghệ nghèo tiền mà không lởn vởn phiền ông.

Năm phần rưỡi Bá Kiến trong ông tham tiền của và tài năng, thích hưởng thụ và gây ảnh hưởng. Túi ông lúc nào cũng cồm cộm cả nắm tiền mới cứng. Ông vác Leica, Ipad, Iphone lượn phố cho công chúng cả thèm. Ông mua hẳn một dàn trống Tây về để ở nhà ông để thỉnh thoảng ghõ inh tí oảng. Ông kết giao với đại gia và hoa hậu. Ông khoe ảnh nhà ông đi lượn, đi chơi khắp các nước gần xa. Nạn nhân của ông thôi thì đủ loại, từ nàng trí thức mắc bệnh hoang tưởng đến anh nhiếp ảnh háo danh, từ cha siêu máy tính đến em chân dài sành điệu lừa tình điệu nghệ hơn cả Điêu Thuyền, từ loại đực rựa 100% máu gái đến lũ ba phần xăng bẩy phần nhớt mê trai. Cái lũ ấy thèm được nghe ông chửi kẻ khác, được ông ban cho dăm ba lời bình ảnh, bình văn hay bình máy, được ông giúp việc này, hỏi hộ việc kia. Ông cũng thấy mình cao cấp hơn hẳn cái bọn mạt hạng không biết thế nào là Leica M6 Platin hay iPhone 4 32GB, hơn hẳn cái bọn chẳng quen hoa hậu cũng chẳng biết Vũ Anh, hơn hẳn cái lũ chẳng biết nhịp trống 1/4 khác nhịp 4/4 ra làm sao, hơn hẳn cái lũ chưa từng đến London hay Tibet. Cái phần Bá kiến trong ông hả hê thỏa mãn vì được là người quan trọng, là kẻ giật dây, đặt để người này kẻ khác trong những cuộc chơi. Ông tự gọi mình là Ông, với hẳn chữ Ô viết hoa to tướng.

Cũng cái phần Bá Kiến sỏi sạn ấy xui ông chớ có coi ai là bạn, cũng chẳng việc gì phải nể mặt những kẻ háo danh, ngu độn hay đạo đức giả. Ông công khai chửi những người ông không thích, cả những người ông thích. Mà ông chửi rõ là đắt và rõ là ngoa, vừa như vỗ vào mặt, vừa như xóc vào sườn. Thế nên chẳng mấy “thằng”, mấy “con” đánh đu được với ông quá 2 năm, vì trước sau gì cũng bị ông chửi hoặc lừa mà hất xuống hố vôi, sẽ bị ám, sẽ tởn mà chạy xa cho sớm. Phải vạ, đứa nào yếu bóng vía có khi bị ám ảnh đến già.

Nhưng mà ông Són không chỉ có cái phần Bá Kiến. Dẫu cố sống cố chết không để lộ, thì cái phần lão Hạc mộc mạc, thủ cựu, liều mình giữ đất cho con vẫn thập thò. Ông chăm sóc hai thằng con trai từ ăn, mặc, học đến cả chuyện chơi bời, yêu đương đều cẩn thận. Dẫu cái lũ chân dài đến nách có mời gọi, ỷ ôi, dẫu thỉnh thoảng vẫn tơ tưởng được lên tiên, cuối ngày ông vẫn về ăn cơm nhà với vợ. Đứa nào mà động đến vợ con, người nhà ông thì đừng có bảo, Són sẵn sàng liều mình với chúng. Nghe Tây nó đồn, ông Són tham thế, sỏi thế, cướp tiền thiên hạ giỏi thế, nhưng chuyện trong nhà, ông nhất nhất tề gia bằng hòa khí. Cũng nghe giang hồ đồn đại, ông từng bần thần khi thằng con hỏi: “nghề lừa đảo khó không hả bố!”. Dẫu rách trời rơi xuống đất, ông vẫn chạnh lòng sợ con nghĩ xấu về mình, vẫn sẵn lòng chạy một mạch từ Nam Cực về Hà Tĩnh để xem ông cụ thế nào lúc ốm đau. Thế nên đẫu ông vừa già vừa xấu tính, bà vợ và lũ con vẫn tâm phục khẩu phục chịu đựng ông.

Cái kiểu ăn mặc, cái dáng đi khật khừ, cái giọng bất cần, cái nết bạ đâu chửi đấy, cái bộ dạng vênh vênh tỏ ra ông ếch cần ai, cái thói rạch mặt ăn vạ khi cần của ông Són đích thị là của Chí. Và cũng giống cậu Chí, Ông Són thực ra vẫn cần, vẫn sợ, vẫn thèm có bạn, vẫn muốn yên lành. Xem cách ông khư khư ôm cái Leica như ôm hũ rượu, cái kiểu cười khục khặc, cái cách ông gặm sồn sột chân chó lúc ngồi nhậu, ai dám chối là ông không có quan hệ gì với Chí.

Tôi biết ông Són lần đầu, khi nghe chồng tôi kể chuyện về một người tự cho rằng “ sống thật với mình đã là không bình thường”. Tôi nể mến ông hơn khi chồng gặp nạn ở nước người, tôi khóc dở mếu dở gọi người này người nọ. Máy điện thoại có roaming, mà họ sợ tốn tiền không bắt máy. Rồi tôi nhận tin nhắn từ số máy lạ rằng chồng tôi vẫn bình yên, dẫu chạy vội quá rơi mất một cái quần đùi. Ông Són đã chẳng tiếc tiền mà nghe tôi gọi điện, để chồng tôi nhắn tin cho vợ mỗi giờ. Nhờ thế mà tôi không thở hắt từng cơn, bố tôi không lên huyết áp, và mẹ tôi không phải khóc sụt sùi. Ông Són tích sô-cô-la và nước, chia đều cho cả anh xã nhà tôi. Vậy nên, dẫu ông tưng tửng “ Thi thoảng, mày cũng phải cho gái đẹp thiên hạ nó thưởng chồng mày tí chứ!” lúc tôi đang lồng lên như “giàn thiên lý bị đứa khác nó tè vào gốc”, thì tôi vẫn câm miệng cúi đầu. Tôi biết cái nọc Bá Kiến của ông không hạ được anh Giáo Thứ, rằng miệng ông thế, nhưng ông vẫn mong chồng tôi không bị “đi tù tươi”, tôi không phải đóng vai người quản ngục bất đắc dĩ, và lũ con tôi cười trong vắt.

Đọc đến đây, hẳn ông Són sẽ văng tục “Mẹ nó chứ, gặp mình được mấy lần mà nói như đúng thật!”. Ông hẳn đúng. Vì những điều tôi viết về ông chỉ là cái cảm nhận của một kẻ ngu muội không biết phân biệt Ipod với Iphone, trước một tạo vật tinh vi của Thượng đế.

 

Phạm Việt Hà

15 tháng 9 năm 2010

Chuyện của Dương

Ni b

Ở nhà, những chuyện tế nhị chỉ trong nhà biết, cả nhà gọi là chuyện nội bộ. Có chuyện nội bộ của mấy bà cháu, có chuyện nội bộ của cả nhà, cũng có chuyện nội bộ của ông và cháu. Hôm qua, mẹ trong bếp nghe lỏm Hà Dương tâm sự với ông nội.

–          Bà hư lắm nhé, hôm nọ bà nói với bác Hùng và anh Bắc là cháu vẫn tì sơ bà. Cháu ở trên gác nghe thấy rõ.

–           Bà sai rồi. Đã bảo chuyện nội bộ rồi mà còn đem đi kể.

–          Mẹ cháu cũng thế. Hôm cháu ốm, các anh ngồi học ở tầng 1 mà mẹ cháu cứ oang oang với ông là “Dương vẫn đi phân lỏng bố ạ!”. Ông làm chứng nhé! Các anh nghe thấy hết còn gì.

–          Để ông về mắng cả bà lẫn mẹ nhé. Chả nội bộ gì cả.

Chuyn trên đường hai m con đi hc v

–          Trẻ em bé tí đều bú ti mẹ hả mẹ.

–          Ừ, đúng rồi con.

–          Thế sữa mẹ có giống sữa bò không hả mẹ.

–          Giống con ạ, nhưng có nhiều dưỡng chất hơn.

–          Thế thì bú tí mẹ giống bú ti bò mẹ nhỉ.

–          Ừ, thế Dương có thấy mẹ giống con bò không?

–          Không, mẹ là người. Người là vượn tiến hóa thành. Mẹ giống con vượn.

 

Phm Vit Hà

Tháng 2 năm 2013