Đôi bàn tay

DSC03239

“Gia tài em chỉ có bàn tay,

Em trao tặng cho anh từ ngày ấy,
Những năm tháng cùng nhau anh chỉ thấy
Quá khứ dài là mái tóc em đen.”

Thơ -Xuân Quỳnh

Mình có đôi bàn tay rất xấu: to ngang, xương và cứng, móng tay từ bé đến giờ lúc nào cũng cắt ngắn sát da. Hội bạn bảo, bắt tay bà chẳng khác gì bắt tay đàn ông, thô bỏ xừ. Mới bốn mươi tuổi, da đã chấm đồi mồi xen lốm đốm vết bỏng dầu ăn bắn lên lúc nấu nướng, tay mình đúng là không đẹp, nhưng mình thương nhất chính là đôi bàn tay ấy.

Hồi bé, bố dạy làm những việc thường chỉ bọn con trai được dạy,  bàn tay mình chai sần khùng khuỳnh cứng đanh, cầm kim khâu thì vụng mà bổ củi thì nhanh, oánh nhau không sợ nhưng nấu nướng thì lúng ta lúng túng. Buổi tối, thay vì gánh nước từ vòi công cộng về đổ vào bể trong nhà, mình cứ hai tay xách hai thùng lớn chạy băng băng. Đôi bàn tay mình quen làm việc nặng trước khi biết khéo léo việc nhà, học tự vệ trước khi biết yêu thương vun vén.

Mười bẩy năm làm mẹ, tay mình giờ thoăn thoắt việc nhà, không nề hà nặng nhẹ. Con trai rồi con gái đều rất thích gối đầu lên cánh tay trái, lồng bàn tay bé xíu vào tay phải của mẹ mà ngủ suốt đêm. Bàn tay mẹ giữ ấm tay con, cánh tay mẹ bao bọc cơ thể con, như thân lớn nối cành cây nhỏ, mẹ đi đâu cũng da diết nhớ. Bọn trẻ lớn rồi, cũng đã ngủ riêng, thế mà nhiều khi nửa đêm còn chui sang rúc vào xin ngủ cùng với mẹ, vẫn gối đầu lên cánh tay, vẫn nắm chặt bàn tay, áp mặt vào ngực mẹ hít hà. Bàn tay mẹ, không chỉ là một phần của mẹ, mà là yêu thương, ôm ấp mẹ cho con. Những đứa trẻ lớn lên, có bao giờ quên đôi bàn tay chai sần tảo tần của mẹ, có bao giờ quên cánh tay mẹ ôm con những đêm lạnh, quạt mát cho con những ngày hè.

Tình cờ được xem bức ảnh bàn tay ba cha con đâu đó, bàn tay cha dài mảnh xương gầy, bàn tay hai con nhỏ hồng xinh xắn ở bên. Bàn tay người cha, cũng thương yêu ấp ủ con mình như mẹ, cũng lần hồi kiếm sống, lặn lội lo lắng tìm kiếm tương lai, bàn tay cầm bút dạy con học chữ, cầm sách dạy con chuyện đời. Bàn tay mang bánh mì cơm gạo về nhà, chèo chống lúc khó khăn, đảm đương việc nặng, cầm lên mạnh mẽ và đặt xuống nhẹ nhàng. Những đứa trẻ lớn lên, có nhớ đôi bàn tay cha nâng đỡ, có nhớ hai cánh tay cha từng là chỗ dựa.

13435290_10153903104923371_7031882342204350937_nBàn tay bà ngoại và mẹ mình cũng đều ngắn và to, cũng lốm đốm đồi mồi, móng cắt cụt sát da, mềm và rất ấm. Những lúc nhớ bà nhớ mẹ, mình nhớ nhất đôi bàn tay họ, đôi bàn tay cả đời làm lụng chăm lo cho người khác nhưng chẳng mấy khi tự chăm sóc cho mình. Bàn tay bà xoa lưng những hôm đau ốm, bàn tay mẹ chải đầu bắt chấy, tết tóc cho con dưới dàn hoa tầm xuân trước sân nhà, tắm táp cho em trai mình trong chậu nước bên giếng, mở tung cửa sổ cho nắng ùa vào những sáng thứ bẩy mùa hè thơm mùi sen trắng, lúc nào cũng rất dịu dàng, lúc nào cũng như thể vừa mới hôm qua.

Những bàn tay, dù là đàn ông hay phụ nữ, đều cần một bàn tay để nắm lấy tay, bù đắp, an ủi, giữ ấm cho  nhau. Hai cánh tay, dù mạnh hay yếu, đều là để giang ra che chở, ôm ấp cho người họ yêu thương. Những đôi bàn tay mình yêu quý, giống như mắt nhìn, giọng nói, miệng cười hằn sâu vào ký ức, không bao giờ rời khỏi trái tim mình.

Phạm Việt Hà

Tháng 3 năm 2014

(Bài viết cho tạp chí Tư vấn và Tiêu dùng số tháng 5 năm 2014)

Advertisements

Thư gửi con trai: chia sẻ

154551_10150721902178371_688527169_nChàng trai của mẹ!

Hôm qua lúc đi học về con đã hỏi “Mẹ mệt lắm phải không?” và mẹ đáp “Mẹ ổn con trai ạ.”

Hẳn là con biết mẹ đang nói dối, bởi chắc trông mẹ mệt lắm rồi. Mẹ đã thật vui khi con rủ em xuống dọn cơm cùng mẹ, chứ không ngồi chơi đàn như mọi bữa, những mệt mỏi của mẹ tự nhiên tan biến hết, còn kỳ diệu hơn cả phép màu. Giờ đã đến lúc bố mẹ cần con làm chỗ dựa, cho mẹ ghé vào vai con mỗi khi mỏi mệt, cho bố được tựa vào con những lúc chân hụt bước, con trai nhé.

Hãy bắt đầu bằng những việc con vẫn làm mỗi ngày: dọn cơm, rửa cốc, quét nhà, phơi quần áo. Những việc tưởng là nho nhỏ ấy, là cách con đỡ gánh việc nhà cho mẹ cho bà. Nếu uống sữa xong con tự đi rửa cốc, là mẹ đỡ một chút việc không tên. Nếu ăn sáng xong con tự dọn bàn, rửa bát, là bà đỡ phải lụi cụi lau dọn buổi sớm mai. Nếu tối tối trước khi đi ngủ con xuống khóa cửa tắt đèn, là mẹ yên lòng phần cửa giả đã có con mẹ lo yên ổn mà ngủ thật ngon.

Đợt này nhà mình nhiều việc quá, và ông bà mỗi tuổi mỗi yếu hơn. Hãy cùng bố mẹ trò chuyện, chăm sóc, làm ông bà vui mỗi ngày mà quên tuổi. Nếu bà có kể chuyện dài dòng một chút, hẳn vì bà đang muốn con nán lại bên bà lâu hơn . Nếu ông có đòi con đấm lưng một lúc,  hẳn vì ông rất muốn được thấy sức lực cháu ông đang đang lớn mỗi ngày . Dành thời gian cho ông bà con nhé, để ông bà vui ở lâu cùng con cháu, và để con kịp cảm nhận hết những yêu thương ông bà truyền lại, mà lớn lên mạnh mẽ.

Bố mẹ luôn mong con học để biết sống hạnh phúc, đã cố gắng dạy các con biết cả nhận và trao. Hãy đón nhận những yêu thương của cha, mẹ, ông bà và đừng ngần ngại nói những lời yêu thương mà con đang ấp ủ. Con còn nhớ suốt những năm tiểu học, bà thường tiễn cháu đến lớp bằng câu “Tùng Phong cố lên!”. Mẹ ghi nhớ hình ảnh bà nắm tay dẫn cháu đến cổng trường và thì thầm câu nói. Bố mẹ cũng đã luôn gắng sống tốt, bởi bố mẹ tin là nếu cố gắng, thì con sẽ có thêm sức mạnh để trở thành một chàng trai mạnh mẽ và lương thiện . Giờ đã đến lúc con động viên bà mỗi ngày, bởi chân bà đã đau và lưng bà đã mỏi. Hãy thể hiện lời động viên bằng cách mà con muốn, đừng ngần ngại, đừng giữ lại, bởi biết đâu nó có sức mạnh kỳ diệu như lời bà đối với con và mẹ ngày xưa.

Cậu bé học gánh những trách nhiệm nhỏ  bây giờ, sẽ dần gánh vác được nhiều việc lớn về sau. Chàng trai trẻ biết giúp đỡ bà và mẹ việc nhà, sẽ là người đàn ông biết vun vén yêu thương tổ ấm ngày mai.

Mẹ con mình cùng bắt đầu từ hôm nay con nhé!

Phạm Việt Hà

Tháng 1 năm 2013

If Mum dies….

Translation by Phan Nguyet Anh
Tôi viết “Nếu mẹ chết…” sau một giấc mơ lạ và một đêm trằn trọc. Tôi gửi tặng nó cho các bạn mình ở quỹ Đồng Cảm, những người suốt 7 năm qua đã lặng lẽ giúp đỡ hàng chục nghìn bệnh nhân ung thư nghèo. Chị nhắn tin cho tôi “Chị dịch bài em nhé, để gửi cùng bản tin Đồng Cảm.”
Tài dịch của chị tôi đã biết hơn mười mấy năm qua. Con người chị cũng vậy. Tôi hiểu rằng khi bạn dịch một câu chuyện, là khi bạn kể lại nó bằng ngôn ngữ khác, và công việc đó khó khăn chẳng kém việc bạn viết ra một câu chuyện mới. Thế nên, “If Mum dies…” là của chị. Cảm ơn chị nhiều lắm!

I went to the hospital to visit my friend. She had been ill for a long time, and knew that things could only get worse, but was determined to fight so that she could stay longer with her loved ones. We sat next to each other on the iron bed covered with a stained sheet, looking over the next empty bed to the window, and talked about our children, about the places we had been to and wanted to go to, about the fresh smell of newly cut grass outside, and about the good tea houses in town. I rarely had the chance to sit in a quiet ward with only two beds like this. In the hospitals I was treated as a patient, or stayed as a carer of a sick relative, the number of patients was always twice or three times the number of beds available, and the wards were always filled with the noise of people groaning, shouting, complaining…
I suddenly saw a piece of folded paper sticking out from under the mattress at the head of the empty bed. My friend got up quietly, took the piece of paper and read out: ‘If Mum dies, Dad and you kids must keep loving each other, and live happily for Mum as well’ – and bursted out crying.
That night, in my dream, I went back into the ward where my friend was fast asleep on her bed. Next to the window, on the bed which had been empty in the morning, was a bald and skinny woman wearing a blue hospital patient uniform. She sat still for a long time, then skillfully took out a notebook and a pen from her bedside chest without touching the infusion bottle and so many tubes surrounding her. She wrote in big, clumsy letters which glowed like phosphor and flowed onto the paper under the dim light from the hospital corridor. I went towards her, leaned over and read:
“If Mum dies, Dad and you kids must keep loving each other, and live happily for Mum as well.
Death is just a trip to a faraway land. The body no longer exists, but the soul remains and goes to live in another world. I will still be there somewhere, living with other good people who have left the world, like me, in a village of brown wooden houses with pink wild rose vines on the roof and little vegetable gardens, backing dark green mountains and facing the infinite blue sea. In my village, all the residents are very good people, who were kind and loved with all their hearts, who worked and lived honestly, and who were satisfied with what they had. They live there, silently watching and waiting for their loved ones.
I’d plant vegetables and raise chickens, make scented tea with flower petals, read books and cook in the kitchen. And I can see at any time how Dad and you are living through a dark green window at the left side of the house. The place where I’d be living is actually only a window away from where Dad and you are. So we would be really close, darlings.
If you want to cry, go ahead and do not fear that people will see your tears. But do not let sorrow drag you down, because I will go to a better place, and I am still close to you every day, every month, every year. My soul would get weaker and my plants would die if you no longer love one another, if you do bad things, or if you are not happy. So please live happily, work hard so that you have enough to live in comfort, and love a lot.
When I go away, I’d take away half of the life in Dad’s heart. Think about how hard it would be for your Dad to live only with half of his life and twice the burden. So share the housework with him, and take really good care of yourself, so that your Dad has a lighter burden and more joy for life. If somebody loves your Dad, love her. She would not be trying to take my place in the house – you would have an additional Mum instead. And who knows, she may be the person who was sent by me to accompany your Dad and to love you. Who knows, she may be a gift that life gives our family.
I had a happy life, thanks to you and your Dad. Live happily for me as well, so that my soul would continue to live and be happy in the other world.”
I put my arms around her shoulders to embrace her tight, but my arms were as heavy as stone and I could not even lift them up. It became so dark with a chilly wind rushing in, and white shadows moving so fast. Before everything blurred away, I saw her smile with tears rolling down her cheeks’.

Hanoi December 2012

Đừng tưởng trẻ con chẳng biết gì- Bài thứ hai- “Are parents the best teachers?”

Cách đây hơn một năm, khi con trai tôi từ chối đi học thêm, tôi quyết định sẽ tự dạy con. Tôi bảo cháu rủ thêm 3 bạn thân, hàng tuần cùng học với cháu ở nhà tôi. Các bạn cháu được học miễn phí, cháu có thêm bạn học cùng. Để luyện kỹ năng viết cho cháu, và để hiểu các cháu nghĩ gì, tôi ra các đề luận , dưới dạng các bài kiểm tra viết giao về nhà. Những gì các cháu viết đã khiến tôi rất ngạc nhiên, bởi chúng rất trung thực và già dặn hơn tôi nghĩ. Sáu tháng trước, tôi tâp hợp các đề luận này thành một quyển bài tập và bắt đầu cho học sinh từ 14-17 tuổi của mình viết. Những gì tôi đọc được đã dạy tôi-một người mẹ rất nhiều. Bài viết đầu tiên tôi đưa lên đây chính là bài viết của con trai tôi-Tùng Phong (15 tuổi).

Do you agree or disagree with the following statement?

“Parents are the best teachers.”

“More than even professional teachers in schools, parents are generally the best teachers, especially in the development and education of their children.

Almost for sure our parents are the most important people at the beginning of our lives. They teach us to speak, to walk and to have good manners before we step into “the real world”. They are willing to sacrifice themselves for their children. They have great patience when passing down knowledge to us. And of course, we can learn much from their habits and behavior.

In the second stage of child development, puberty, parents are still the most involved even though the children might not accept it. In this stage, children often reckon their friends as the best teachers. They are also rebellious as they are in the middle of being a child and being an adult. In order to get on well with their children, parents are more flexible and try to be friends with their children.

Finally, when children are mature and become adults, their parents become advisers. Even adult children need love and guidance from their parents for a long time. Parents also advise them about teaching their children.

In conclusion, while parents are not professional teachers, and children obviously need great diversity of teachers in their lives, parents are generally the best teachers and have the most important emotional influence to their children.”

“Nếu mẹ chết….”

(Bài viết tặng quỹ Đồng cảm -Sympameals)

Tôi vào viện thăm bạn. Chị mắc bệnh đã lâu, đã xác định là mọi chuyện sẽ xấu đi, nhưng vẫn kiên cường chiến đấu để được ở lại với người thân. Chúng tôi ngồi cạnh nhau trên chiếc giường sắt đệm bọc da, được phủ lớp ga trắng đã ngả màu vàng, nhìn qua một giường bệnh trống ra cửa sổ, và nói về tụi trẻ con, về những nơi mình thích đến, về mùi cỏ mới cắt thơm nhè nhẹ ngoài kia và những quán trà ngon trên phố.  Hiếm lắm, tôi mới được ngồi trong một phòng bệnh yên tĩnh hai giường thế này, bởi những bệnh viện tôi từng nằm hoặc chăm sóc người thân, số người bệnh luôn gấp đôi –gấp ba giường bệnh, nơi tiếng ồn, tiếng rên rỉ, tiếng quát mắng, tiếng ca cẩm va vào nhau chan chát xung quanh.

Tôi bỗng phát hiện ra một tờ giấy gập tư, được kẹp phía dưới tấm đệm, trên đầu giường bệnh trống. Nhẹ nhàng đứng dậy, bạn tôi khẽ rút tờ giấy ra, đọc “Nếu mẹ chết, mấy bố con vẫn phải yêu thương nhau đấy nhé, và hãy sống thật hạnh phúc cho cả phần của mẹ” òa khóc!

Đêm đó, tôi mơ thấy mình quay trở lại căn phòng nọ, bạn tôi ngủ say trên giường bệnh phía ngoài. Sát cạnh cửa sổ, trên cái giường trống lúc sáng là một phụ nữ đầu trọc lốc, gầy gò trong bộ quần áo bệnh nhân xanh. Chị ngồi yên lặng rất lâu, rồi thật khéo,  lựa quay người giữa những dây truyền và thiết bị treo, lấy ra một cuốn sổ và cái bút bi từ ngăn tủ đầu giường. Chị viết! Những chữ viết màu tím to kềnh và nguyêch  ngoạc lung linh sáng như lân tinh chảy trên giấy trắng dưới ánh sáng mờ hắt vào từ hành lang bệnh viện. Tôi bước về phía chị, cúi người và đọc.

“Nếu mẹ chết, mấy bố con vẫn phải yêu thương nhau đấy nhé, và hãy sống hạnh phúc cho cả phần của mẹ.

Cái chết thực ra chỉ là một chuyến đi xa. Thân xác mất đi, linh hồn ở lại và chuyển đến sống ở một thế giới khác. Mẹ vẫn sẽ ở đâu đó, sống với những người tốt đã rời bỏ thế gian như mẹ, trong một ngôi làng toàn  nhà gỗ màu nâu, có những dàn tường vi nở hồng trên mái ngói, dãy núi xanh thẳm phía sau, những vườn rau xanh nho nhỏ, và biển rộng trải dài vô tận trước mặt. Làng mẹ ở, đều là những người thật tốt, những người đã sống nhân hậu và yêu thương hết lòng, đã lao động lương thiện và hài lòng với những gì mình có. Họ ở đó, chờ đợi và âm thầm quan sát những người thân.

Mẹ trồng rau và nuôi gà ngoài vườn, ướp trà, đọc sách và nấu ăn trong bếp, và lúc nào mẹ cũng có  thể nhìn mấy mấy bố con sống thế nào qua một ô cửa sổ màu rêu ở phía trái ngôi nhà . Nơi mấy bố con sống và nơi mẹ ở chỉ cách nhau một ô cửa sổ mà thôi. Thế nên, mình gần nhau lắm đấy.

Nếu muốn khóc, các con cứ khóc và đừng ngại người ta trông thấy. Nhưng đừng để nỗi buồn làm mình quỵ ngã, bởi thưc ra mẹ đến một chỗ tốt đẹp hơn, và vẫn luôn được gần các con mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm. Linh hồn mẹ  sẽ yếu đi và cây mẹ trồng sẽ chết, nếu các con không còn yêu thương nhau nữa, nếu các con làm những việc xấu, nếu các con không hạnh phúc. Thế nên hãy sống thật vui, hãy làm việc chăm chỉ để được sung túc và hãy yêu thương thật  nhiều đấy nhé.

Mẹ đi xa, là lấy đi một nửa sự sống trong tim bố. Hãy cứ tưởng tượng bố con chỉ còn một nửa, mà lại phải gánh nặng gấp đôi, sẽ khó nhọc vô cùng. Thế nên hãy chia sẻ với bố việc nhà, chăm sóc bản thân thật tốt, để bố con bớt đi phần gánh nặng, và đầy thêm niềm vui sống. Nếu có ai đó yêu thương bố, hãy yêu thương người ấy. Cô ấy không cố chiếm lấy vị trí của mẹ trong nhà, chỉ là các con có thêm một người mẹ nữa. Và biết đâu, đó là người mà mẹ gửi đến làm bạn với bố và yêu thương các con. Biết đâu đó là món quà mà cuộc sống đem tặng nhà mình.

Mẹ đã sống một cuộc đời hạnh phúc, chính là nhờ bố và các con. Hãy sống hạnh phúc cho cả mẹ, để linh hồn mẹ vẫn sống và hạnh phúc ở thế giới bên kia.”

Tôi quàng tay ôm vai chị, chỉ là muốn ôm thật chặt chị vào lòng, vậy mà hai cánh tay nặng như  bị đá đè, không thể nhấc lên. Không gian xung quanh sẫm tối, gió lạnh ào về và những bóng người trắng loang loáng lướt nhanh. Trước khi tất cả nhòe đi, tôi kịp thấy chị mỉm cười, dòng nước mắt long lanh ứa ra chảy dài trên má.

Tháng 7 năm 2012

Phạm Việt Hà